Varant Nedir?

Borsa İstanbul’da pay piyasasında işlem gören varantlar, dayanak varlığın belirli bir tarihte ve fiyattan alma ya da satma hakkı tanıyan ve nakit uzlaşı ile son bulan menkul kıymet haline getirilmiş bir opsiyonlardır. Varantlar pay piyasasında işlem görmekte olup, hisse senedi döviz, emtia, kıymetli maden, uluslararası endeksler gibi varlıkların dayanak teşkil ettiği ürünlerdir. Kısaca varantlar dayanak varlık üzerinde beklentiniz dahilinde yatırım yapma imkânı sunmaktadır.

Varantın temel özellikleri şöyledir;

  • Menkul kıymetleştirilmesi kapsamında opsiyon sözleşmeleri ihraç edilmektedir.
  • İhraç sonrası ikinci el piyasada işlem görürler.
  • Takası diğer menkul kıymetlerle aynıdır (T+2).
  • Türev ve kaldıraçlı finansal ürünlerdir.
  • Varantı satın alan yatırımcı yükümlülük değil, hak satın almış durumdadır.
  • Varant ihraççısı kurumun ya da anlaşmalı aracı kurumunun piyasa yapıcılığı yani likidite sağlamak amaçlı alım-satım emri (kotasyon) girme sorumluluğu vardır

Varantlar çeşitli ürün yelpazesi sayesinde yatırımcıya portföyünde riskten korunma amaçlı olsun ya da kâr amaçlı olsun bir çeşitlendirme imkânı sunmaktadır. Bunun ile varant yatırımcıya etkin kaldıraç ile işlem yapma, risk yönetimini etkin bir şekilde yapma ve çift yönlü işlem yapabilme imkânı sunmaktadır. Varantların fiyatları dayanak varlığın fiyatından, işleme koyma fiyatından, vadeye kalan gün sayısı, faiz oranı, volatilite, temettü gibi unsurlardan etkilenir. Bu nedenle varantlar vadeli ürünlerdir ve işlem stratejisinin başarısı vade gün sayısı ile sınırlıdır. Varantlar kaldıraçlı ürünlerdir, kar fırsatları kadar kayıp riskleri de içerir. Varantların değeri vade sonuna yaklaştıkça azalır, yani azalan zaman değeri vardır.

Varantlar temel kategoride sınıflandırılabilir. Bunlar alım ve satım varantlarıdır. Alım varantları, dayanak varlığın fiyatının vade sonuna kadar varantın işleme koyma fiyatına göre yükselmesinin beklenilmesi durumunda yatırım yapılırken, dayanak vade sonuna kadar değer kaybetmesi bekleniyorsa satım varantında işlem yapılabilmektedir.

Varantlar temel olarak belirli kod dizinlerine sahiptirler. Örnek vermek gerekirse;

“XU030  C 260221 1600 IYM 0000,01 N A” varantında;

XU030 dayanak varlık, C varant türü (call yani alım ya da put satım), 260221 gün ay yıl olarak vade tarihini, 1600 kullanım fiyatını, IYM ihraç eden kurumu(İş Yatırım Menkul), 0000,01 çarpanı, N uzlaşma şekli (Nakdi) , A tipini (Avrupa) belirtmektedir.